Người lao động với biểu thuế mới 2026: So sánh nghĩa vụ thuế theo từng mức thu nhập

Biểu thuế TNCN 2026 thay đổi như thế nào so với chính sách cũ?

Căn cứ theo Dự thảo Luật Thuế Thu nhập cá nhân (sửa đổi), biểu thuế lũy tiến từng phần dự kiến sẽ giảm từ 7 bậc xuống 5 bậc vào năm 2026. Đây là thay đổi mang tính cấu trúc, nhằm đơn giản hóa chính sách và điều chỉnh nghĩa vụ thuế phù hợp hơn với các nhóm thu nhập.

Để minh họa, chúng ta cùng so sánh nghĩa vụ thuế tại một vài mức lương cụ thể:

• Thu nhập 15 triệu/tháng: Theo biểu cũ (7 bậc), tổng thuế phải nộp ước tính là 750,000 đồng. Áp dụng biểu mới (5 bậc), số thuế này giảm xuống còn khoảng 550,000 đồng. Người lao động được lợi rõ rệt.
• Thu nhập 30 triệu/tháng: Mức thuế theo biểu cũ vào khoảng 4.35 triệu đồng. Với biểu mới, số thuế phải nộp dự kiến giảm nhẹ, còn khoảng 4.1 triệu đồng, thể hiện xu hướng giảm nhẹ gánh nặng cho nhóm thu nhập trung bình khá.
• Thu nhập 80 triệu/tháng: Nhóm thu nhập cao này có thể sẽ phải nộp số thuế cao hơn so với biểu cũ. Nguyên nhân là do việc thu hẹp số bậc và điều chỉnh các mức thuế suất cao (35% và 37%) có thể khiến phần thu nhập chịu thuế ở các bậc cao tăng lên.

Như vậy, biểu thuế mới mang lại lợi ích thiết thực cho đa số người lao động có thu nhập từ thấp đến trung bình, đồng thời tăng cường tính công bằng qua việc điều tiết mạnh hơn đối với nhóm thu nhập rất cao.

Nhóm lao động có thu nhập thấp (dưới 15 triệu đồng/tháng) được giảm bao nhiêu?

Theo quy định mới từ 01/07/2023 (áp dụng toàn bộ từ năm 2025), người lao động có thu nhập dưới 10 triệu đồng/tháng được miễn thuế thu nhập cá nhân hoàn toàn trong các trường hợp sau:

• Không có người phụ thuộc: Tổng thu nhập chịu thuế dưới 10 triệu/tháng (120 triệu/năm) được trừ đủ các khoản giảm trừ gia cảnh cơ bản (11 triệu/tháng cho bản thân và 4,4 triệu/tháng/mỗi người phụ thuộc). Do đó, họ không phát sinh nghĩa vụ thuế.
• Có người phụ thuộc: Cá nhân có thu nhập 10 triệu đồng/tháng nhưng có 01 người phụ thuộc thì tổng các khoản giảm trừ là 11 triệu (bản thân) + 4,4 triệu (1 người phụ thuộc) = 15,4 triệu/tháng. Thu nhập tính thuế (10 – 15,4) âm, nên số thuế phải nộp bằng 0.

So sánh với chính sách cũ (theo Luật cũ đến năm 2020), mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân thấp hơn (9 triệu đồng/tháng). Một người lao động thu nhập đúng 10 triệu/tháng, không phụ thuộc, vẫn phải nộp một khoản thuế nhỏ. Như vậy, chính sách mới mang lại lợi ích miễn thuế hoàn toàn và rõ rệt cho nhóm thu nhập dưới 10 triệu, góp phần giảm gánh nặng đáng kể cho người lao động có thu nhập thấp.

Lao động thu nhập trung bình (15-60 triệu đồng/tháng) hưởng lợi gì từ biểu thuế mới?

Đối với nhóm lao động có thu nhập trung bình từ 15 đến 60 triệu đồng/tháng, biểu thuế luỹ tiến từng phần mới áp dụng từ năm 2026 mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Xu hướng chung là số thuế thu nhập cá nhân (TNCN) phải nộp sẽ giảm đáng kể so với biểu thuế cũ, nhờ vào việc điều chỉnh rộng hơn các bậc thuế và mở rộng diện đóng góp.

• Giảm gánh nặng thuế ở ngưỡng trung bình (15-30 triệu): Nhờ bậc 1 được nâng lên thu nhập 15 triệu/tháng (so với 5 triệu trước đây), gần như toàn bộ thu nhập này chỉ chịu thuế suất 5%. Điều này giúp nhóm thu nhập này tiết kiệm một khoản đáng kể so với cách tính cũ vốn áp dụng ngay thuế suất 10% và 15%.
• Tối ưu hoá cho nhóm thu nhập cao (30-60 triệu): Phần thu nhập vượt trên 15 triệu sẽ được tính với các mức thuế suất cao hơn (10%, 15%, 20%) một cách phân tầng rõ rệt. Việc có thêm bậc thuế mới (bậc 4 – 20% cho thu nhập trên 30 triệu) giúp giảm hiệu ứng “nhảy bậc” so với biểu cũ (nơi thu nhập trên 32 triệu đã phải chịu thuế suất 25%). Kết quả là tổng số thuế phải nộp tăng chậm và hợp lý hơn so với mức tăng của thu nhập.

Nhìn chung, biểu thuế mới gia tăng tính công bằng và hỗ trợ tốt hơn cho người lao động có thu nhập trung bình, góp phần nâng cao khả năng tích luỹ và ổn định đời sống.

Người có thu nhập cao (trên 60 triệu đồng/tháng) phải nộp thêm hay giảm thuế?

Đối với người có thu nhập từ 60 triệu đồng/tháng trở lên, nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân theo Biểu thuế lũy tiến từng phần mới sẽ có sự điều chỉnh đáng kể so với chính sách cũ. Xu hướng chung là tăng mạnh nghĩa vụ thuế do thuế suất cao nhất được áp dụng từ bậc 5 trở đi tăng lên và phần thu nhập chịu thuế cũng được tính toán khác.

Ví dụ minh họa với thu nhập 80 triệu đồng/tháng (960 triệu đồng/năm), giả định người nộp thuế có 02 người phụ thuộc và các khoản giảm trừ gia cảnh khác theo quy định:

• Theo chính sách cũ (đến 2025): Áp dụng đến bậc 7 với thuế suất cao nhất là 35%. Tổng số thuế phải nộp ước tính khoảng 120 triệu đồng/năm.
• Theo chính sách mới (từ 2026): Phần thu nhập tính thuế vượt trên 720 triệu đồng/năm sẽ rơi vào bậc 8 (thuế suất 40%) và bậc 9 (thuế suất 45%). Tổng số thuế phải nộp dự kiến có thể lên tới 150 – 160 triệu đồng/năm.

Như vậy, số thuế phải nộp tăng thêm có thể lên đến 30 – 40 triệu đồng/năm. Nguyên nhân chính đến từ việc mức thuế suất cao hơn được áp dụng sớm hơn cho các phần thu nhập vượt trội. Điều này thể hiện rõ chính sách tăng tỷ lệ đóng góp của nhóm thu nhập cao vào ngân sách nhà nước.

Mức giảm trừ gia cảnh 2026 tác động thế nào đến mỗi gia đình lao động?

Việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh theo Nghị quyết 1074/2024/UBNN15 sẽ tác động trực tiếp đến thu nhập thực tế của mỗi hộ gia đình, với mức độ ảnh hưởng khác nhau tùy thu nhập.

Đối với người lao động có thu nhập thấp và trung bình (dưới 15 triệu đồng/tháng), mức giảm trừ gia cảnh tăng lên đồng nghĩa với giảm đáng kể nghĩa vụ thuế, thậm chí nhiều trường hợp được miễn thuế hoàn toàn. Ví dụ, một lao động có hai người phụ thuộc, thu nhập 12 triệu đồng/tháng, sẽ được giảm trừ lớn hơn, dẫn đến số thuế phải nộp giảm mạnh so với chính sách cũ.

Ngược lại, với nhóm thu nhập cao (trên 20 triệu đồng/tháng), tác động sẽ phức tạp hơn. Mặc dù được hưởng lợi từ mức giảm trừ cao hơn, họ lại là đối tượng chịu thuế suất cao nhất theo biểu thuế lũy tiến mới. Do đó, nghĩa vụ thuế tổng thể có thể tăng lên do hiệu ứng của việc tăng thuế suất ở bậc cao (từ 35% lên 37%) lấn át lợi ích từ khoản giảm trừ gia cảnh được tăng thêm.

Tóm lại, xu hướng chung là:

• Nhóm thu nhập thấp và trung bình: Lợi ích rõ rệt, nghĩa vụ thuế giảm.
• Nhóm thu nhập cao: Nghĩa vụ thuế có xu hướng tăng do chịu thuế suất cao hơn.

Mỗi gia đình cần tính toán cụ thể dựa trên tổng thu nhập và số người phụ thuộc để đánh giá chính xác tác động.

Hộ kinh doanh thay đổi nghĩa vụ thuế với ngưỡng doanh thu mới 500 triệu đồng/năm

Theo quy định mới tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP, hộ kinh doanh cá thể sẽ được áp dụng ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm để xác định nghĩa vụ thuế khoán, thay vì mức 100 triệu đồng/năm như trước đây. Đây là một thay đổi căn bản, giúp giảm gánh nặng thuế cho đa số hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ.

Để minh họa, hãy so sánh nghĩa vụ thuế giữa chính sách cũ và mới ở các mức doanh thu phổ biến:

• Doanh thu 300 triệu đồng/năm: Theo chính sách cũ, hộ phải nộp thuế vì vượt ngưỡng 100 triệu. Với chính sách mới, doanh thu dưới 500 triệu đồng được miễn thuế, số tiền tiết kiệm là đáng kể.
• Doanh thu 800 triệu đồng/năm: Ở mức này, hộ kinh doanh vẫn phải nộp thuế. Tuy nhiên, với ngưỡng cao hơn, phần thuế tính trên khoản doanh thu từ 500 triệu trở lên sẽ ít hơn so với việc tính từ ngưỡng 100 triệu, dẫn đến tổng số thuế phải nộp giảm đi.
• Doanh thu 2 tỷ đồng/năm: Xu hướng giảm thuế vẫn tiếp tục, nhưng mức độ giảm không nhiều như ở nhóm doanh thu thấp hơn. Nghĩa vụ thuế chủ yếu tập trung vào phần doanh thu vượt quá 500 triệu.

Như vậy, chính sách mới mang lại lợi ích rõ rệt cho các hộ kinh doanh có quy mô nhỏ, giúp họ có thêm nguồn lực để tái đầu tư và phát triển sản xuất.

Mô phỏng tính thuế: So sánh cụ thể giữa chính sách cũ và mới theo các mức thu nhập

Để minh họa sự khác biệt giữa chính sách thuế cũ (theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14) và chính sách mới (theo Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2024 áp dụng từ 2026), chúng tôi tiến hành mô phỏng tính thuế ở các mức thu nhập chịu thuế (TNCT) phổ biến. Giả định người nộp thuế có 2 người phụ thuộc và các khoản giảm trừ khác là 0. Dưới đây là kết quả so sánh:

• TNCT 80 triệu/năm: Theo biểu cũ, thuế phải nộp là 3,75 triệu. Với biểu mới lũy tiến 3 bậc, số thuế chỉ còn 1,5 triệu. Như vậy, thuế giảm 2,25 triệu, tương đương 60%, thể hiện sự ưu đãi rõ rệt cho nhóm thu nhập thấp.
• TNCT 180 triệu/năm: Chính sách cũ yêu cầu nộp 21,75 triệu. Chính sách mới tính được 18,5 triệu. Người lao động được lợi 3,25 triệu (giảm ~15%), cho thấy nhóm thu nhập trung bình cũng được hưởng lợi.
• TNCT 500 triệu/năm: Số thuế theo chính sách cũ là 109,25 triệu. Áp dụng biểu mới 7 bậc, số thuế tăng lên thành 117,5 triệu. Điều này cho thấy nghĩa vụ thuế tăng thêm 8,25 triệu (~7,5%) đối với nhóm thu nhập cao, phù hợp với định hướng điều tiết công bằng.

Nhìn chung, xu hướng là giảm thuế cho nhóm thu nhập thấp và trung bình, đồng thời tăng thuế nhẹ đối với nhóm thu nhập rất cao. Sự điều chỉnh này nhằm đảm bảo tính công bằng xã hội và nâng cao trách nhiệm của người có thu nhập lớn.

Những nhóm lao động được hưởng lợi nhiều nhất từ cải cách thuế 2026

(Đoạn nội dung HTML sẽ bắt đầu từ đây, KHÔNG bao gồm thẻ H2)

Sau khi phân tích chi tiết các biểu thuế mới và cũ, có thể thấy rõ nhóm được hưởng lợi nhiều nhất từ cải cách thuế 2026 chính là những người lao động có thu nhập trung bình và cao. Cụ thể:

• Nhóm thu nhập trung bình (Ví dụ: 25 – 40 triệu đồng/tháng): Đây là nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất. Với việc điều chỉnh tăng mạnh các ngưỡng chịu thuế ở các bậc đầu tiên và giữa, phần thu nhập của họ sẽ được đánh thuế ở các mức thấp hơn. Kết quả là số thuế phải nộp giảm đáng kể so với chính sách cũ, làm tăng thu nhập thực tế, kích thích tiêu dùng và tiết kiệm.
• Nhóm thu nhập cao (Ví dụ: trên 70 triệu đồng/tháng): Mặc dù phải chịu thuế suất cao nhất (37%) sớm hơn, nhưng toàn bộ phần thu nhập ở các bậc thấp và trung bình trước đó của họ cũng được tính với phương pháp mới có lợi hơn. Việc mở rộng các bậc thuế giúp phần thu nhập chịu thuế suất tối đa có thể ít đi một chút, dẫn đến tổng nghĩa vụ thuế có thể tăng chậm hơn so với tốc độ tăng thu nhập, và vẫn có lợi hơn so với cách tính cũ nếu xét tổng thể.

Ngược lại, nhóm thu nhập rất thấp (dưới 15 triệu đồng/tháng) hầu như không bị ảnh hưởng do vẫn thuộc diện miễn thuế hoặc chịu mức thuế rất thấp. Nhóm thu nhập rất cao (trên 100 triệu đồng/tháng) vẫn là đối tượng đóng góp ngân sách chính, mặc dù được hưởng lợi một phần từ cách tính mới nhưng mức tăng thuế có thể sẽ rõ rệt hơn.

Kết luận: Cải cách thuế 2026 được kỳ vọng sẽ góp phần công bằng hóa nghĩa vụ thuế, giảm gánh nặng cho đa số người lao động có thu nhập trung bình và cao, qua đó thúc đẩy nền kinh tế. Việc nắm rõ những thay đổi này là vô cùng quan trọng để mỗi cá nhân có thể chủ động lập kế hoạch tài chính cho tương lai.

Bạn cần tư vấn chi tiết về nghĩa vụ thuế cá nhân và kế hoạch tài chính tối ưu nhất? Hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của chúng tôi để được hỗ trợ.

KẾ TOÁN HÀ NỘI – Zalo: 0979163530